Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Gaziantep’in gözde simgelerinden biri olan “Çingene Kızı” mozaik panelinin yıllar sonra yeniden Türkiye’ye kazandırıldığını duyurdu. Amerika Birleşik Devletleri’nde tespit edilen ve Türkiye’ye iade edilen bu eser, Bakanlık tarafından yürütülen bilimsel ve diplomatik çalışmalar sonucunda, ait olduğu topraklara geri döndü.
Bakan Ersoy, sosyal medya hesaplarından yaptığı paylaşımda, “Gaziantep’imizin önemli değerlerinden ‘Çingene Kızı’ mozaik panelinin kayıp parçasını Amerika Birleşik Devletleri’nden ülkemize kazandırdık. Daha önce iadesini sağladığımız 12 panelin ardından, bu büyük kompozisyonun 13’üncü parçası da bilimsel çalışmalar ve diplomatik girişimler sayesinde geri döndü,” ifadelerini kullandı. Ayrıca, bu eserin Zeugma Mozaik Müzesi’ndeki eserlerle stil ve kompozisyon açısından önemli benzerlikler taşıdığına dikkat çekti.
“Çingene Kızı” mozaği, Gaziantep’in Nizip ilçesindeki Zeugma Antik Kenti’nde 1998 yılında gerçekleştirilen kurtarma kazılarında keşfedilen büyük taban mozaiği içerisinde yer alıyor. Yaklaşık 9,25 x 13,50 metre boyutlarındaki bu eser, Dionysos kültü ile ilişkilendirilen Maenad başı tasvirini içeriyor.
Panelin iade sürecinin uluslararası düzeyde yürütülen takiplerle sonuçlandığı belirtildi. Grenoble Alpes Üniversitesi’nden Dr. Djamila Fellague tarafından yapılan araştırmalar, eserin büyük kompozisyona ait olabileceğini ortaya koydu. Panelin, çevrim içi bir müzayede evinde satışa sunulduğu bilgisi, Zeugma Kazı Başkanı Prof. Dr. Kutalmış Görkay aracılığıyla Kültür ve Turizm Bakanlığı’na ulaştı. Uzmanlar, panelin “Çingene Kızı” mozaiği ile olan benzerliğini renk, bordür düzeni ve kompozisyon özellikleri açısından detaylı bir şekilde inceledi.
Bakanlık yetkilileri, Amerikan İç Güvenlik Birimi ile irtibata geçerek, bilimsel verilerle desteklenen kanıtları sundu. İki ülke arasındaki ikili anlaşmalara atıfta bulunarak eserin iade edilmesi talep edildi. Ayrıca, daha önce kaçak kazılara maruz kalmış olan Zeugma’nın durumu, hukuki süreçte Türkiye’nin avantajına oldu.
Sonuçta, Amerikan İç Güvenlik Birimi, soruşturmayı tamamladıktan sonra mozaik paneli Chicago Başkonsolosluğuna teslim etti ve Turkish Cargo ile Türkiye’ye getirildi. Bu süreçte, kamu kaynaklarının harcanmadan uluslararası iş birliği ile başarılı bir şekilde yürütüldüğü vurgulandı. Şimdi, bu değerli eser Türkiye’deki sanatı ve kültürel mirası zenginleştirmeye devam edecek.
