“`html
İran devlet kanalı, 28 Şubat 2026 tarihinde düzenlenen ABD-İsrail ortak operasyonunda Ayetullah Ali Hamaney’in hayatını kaybettiğini 1 Mart 2026’da duyurdu.
İran yönetimi, Hamaney’in ölümünün ardından 40 gün sürecek yas ilan etti ve kamu kurumlarının 7 gün boyunca kapalı olacağını açıkladı.
İran Devrim Muhafızları, Hamaney’in vefatının ardından bölgedeki ABD üsleri ve İsrail’e “kısa zamanda” misilleme yapılacağını bildirdi.
Dünya, Hamaney’in ölümü karşısında çeşitli tepkilerle yanıt verdi.
Trump: Fırsat olarak değerlendirin
ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya üzerinden Hamaney’in öldüğünü duyurarak, bu durumun “İran halkının ülkesini yeniden elde etmesi için büyük bir fırsat” olduğunu vurguladı. Ayrıca, bunun hem İranlılar hem de Amerikalılar için “adalet” olduğunu belirtti.
Trump, “İran halkı, ülkesini geri kazanmak için en büyük fırsatı elde etti. İslam Devrim Muhafızları’nın ve diğer güvenlik güçlerinin çoğu artık savaşmak istemiyor” ifadelerini kullandı.
Devrim Muhafızları’nın açıklamasına yanıt olarak “Eğer misilleme yaparlarsa, onları güçlü bir şekilde karşılayacağız!” şeklinde bir tehdit savurdu.
Pezeşkiyan: İntikam almak meşru hakkımız
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Hamaney’e yapılan suikasti “dünyadaki Müslümanlara karşı açık bir savaş” olarak değerlendirdi. İntikamın İran’ın “meşru hakkı” olduğunu ifade etti.
Pezeşkiyan, “İslam ümmetinin büyük liderinin suikasti, dünyadaki Müslümanlara karşı bir saldırıdır” dedi.
Cumhurbaşkanı, “İran İslam Cumhuriyeti, bu suçu işleyenleri cezalandırmayı ve intikam almayı görevimiz ve meşru hakkımız olarak görmekteyiz.” diye ekledi.
Avrupalı liderlerden tepki
Almanya Şansölyesi Friedrich Merz, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve İngiltere Başbakanı Keir Starmer, Hamaney’in ölümüyle ilgili açıklamalarda bulunarak, ABD-İsrail saldırılarını görmezden geldi ve İran’ın bölgedeki saldırılarını kınadı. “İran, askeri saldırılarına derhal son vermelidir” dediler.
Ayrıca, “Müzakerelere yeniden başlanmalı ve İran liderliği barışçıl bir çözüme yönelmeli” şeklinde ifadeler kullandılar. Ölüm haberinin ardından “Askeri operasyona karışmadık ancak uluslararası müttefiklerimizle işbirliğimizi sürdürüyoruz.” dediler.
AB: Gelecek için umut var
Avrupa Birliği Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Hamaney’in ölümünün İran halkı için yeni bir göz öncesi olduğunu ancak bunun bölgedeki istikrarsızlığı artırabileceğini belirtti.
“Bu durum, İran halkının geleceğini şekillendirme fırsatı sunmakta. Ancak, aynı zamanda bölgedeki barışı tehdit edebilir.” dedi.
AB Dış İlişkiler Temsilcisi Kaja Kallas ise Hamaney’in ölümünü ülke tarihindeki “önemli dönüm noktalarından biri” olarak değerlendirdi ve “Halkının daha fazla özgürlüğe kavuşabileceği farklı bir İran kapısı açılmıştır.” açıklaması yaptı.
Putin: Acımasız bir cinayet
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Hamaney’in öldürülmesini, “uluslararası hukukun tüm normlarını ihlal eden acımasız bir cinayet” olarak nitelendirdi.
Putin, Pezeşkiyan’a bir telgraf göndererek, Hamaney’in suikastına ilişkin taziyelerini sundu. “İran halkına ve hükümetine destek ve taziyelerimi iletin.” şeklinde ifadeler kullandı.
Ukrayna’nın resmi sosyal medya hesabı ise “Bir diktatörün ölümü, mutlaka kutlanmalıdır.” şeklinde bir açıklama yaptı.
Kanada ve Avustralya’dan destek
Kanada Başbakanı Mark Carney, ABD’nin İran’a yönelik saldırılarını destekleyerek, “İran, Orta Doğu’daki istikrarsızlığın en büyük kaynağıdır” dedi.
Avustralya Başbakanı Anthony Albanese de, Hamaney için yas tutulmayacağını belirtti, “Hamaney, rejimin askeri programlarından ve kendi halkına uyguladığı şiddetten sorumlu.” dedi.
Sanders: Savaşa dikkat çekti
Vermont Senatörü Bernie Sanders, Trump ve Netanyahu’yu eleştirerek, “Bu durum ABD askerleri ve bölgedeki halkı için büyük bir tehlike oluşturuyor.” dedi.
Sanders, “Yeni bir Savaş Yetkileri Kararı çıkarılmalıdır.” ifadesinde bulundu.
Pehlevi: Tarih değişiyor
İran’ın son şehzadesi Rıza Pehlevi, Hamaney’in tarih sahnesinden silindiğini belirterek, “Bu, rejimin sona erişinin başlangıcı.” açıklamasında bulundu.
Pehlevi, “Hazır olun, yakında kitlesel bir karşı duruş sergileme zamanı gelecek.” dedi.
ABD’deki tepkiler
ABD’li Demokrat Senatörü Yassamin Ansari, Hamaney’i “kötülüğün sembolü” olarak nitelendirdi ve bu durumu “rahatlama” olarak değerlendirdi.
Ansari, “Bir kişinin ortadan kaldırılması, acımasız bir rejimi sona erdirmeyecek. Militarizm, İran halkı için demokratik bir gelecek sağlamaz.” şeklinde uyarılarda bulundu.
Eski Temsilciler Meclisi Üyesi Marjorie Taylor Greene, Trump’ı ülke dışına odaklanmakla eleştirerek, “Bu politikalar halkın ihtiyaçlarını görmezden geliyor.” dedi.
Çin’den çağrı
Çin Dışişleri Bakanlığı, Hamaney’e yönelik saldırının “İran’ın egemenliğine bir ihlal” olduğunu belirterek, askeri operasyonların durdurulması çağrısında bulundu.
Çin, gerilimin daha fazla tırmanmaması ve dünya genelinde barışın sağlanması için işbirliği yapılması gerektiğini belirtti.
(HA)
“`